Pendname 2

45.Ayıpları açıklama bahsi:

Kardeşim : Halkın ayıplarını yüzüne vurma ki, başkası da senin gizli perdeni yırtmasın. Gönlünün arzusuna göre iş yapma ki, sırtına pişmanlık yükü yüklenmiyesin. Ey hürmet ehli : halkın değerini tanırsan halk da sana saygı gösterir. Efendi : Mademki dilini pek uzatamıyorsun, elini kısa tut, boşuna her tarafa kaçma.
Cihan bir değer sahibi olmıyanı diri sayma, O ancak ölülerdendir. Kanaaten nasibi olmıyan dünya malı nasıl zengin edebilir? Daima Allahtan korkanlardan olmakla beraber rahmetinden de ümitli yaşa. Düşmanına karşı, ancak afviyle suçunu bağışlamak yolu ile zafer bulabilirsin. Alçak gönüllü ol, Edepli yaşamağa alış, günahtan sakınanların dostluğunu iste.
Sabır yolunu ara, kimseyi inciltme ki, hüner alanında ün salasın. Zamane bilginleri, tiryaka, cahilleri de öldürücü zehire benzerler. Ey hoca, halk tiryaktan şifa bulur, fakat zehirden kim hayat bulabilir? Sabır, yumuşak huyluluk, bilgi gönül tiryakıdır. Hırs garaz, kin ise öldürücü zehirdir. Bütün iyiliklerin başı halka ekmek vermek (cömertlik göstermek), kapıyı dostlara açık tutmaktır.
Ne kadar bilgin ve hüner ehli olsan da yine kendini cahillerden aşağı say.


46.Ahmak kişinin alâmetleri:

Ahmak adamın iki nişanı vardır. Çocuklarla yoldaşlık, kadınlara düşkünlük. Yavrum : Hayatta hoşnutsuzluk insana kötü huylardan gelir. Güzel huylu olmıyanı ölü say, O diri olamaz. Ayıbını yüzüne karşı söyliyen sana karanlıktan ışığa doğru yol gösterir.
Sana, yol gösteren her insana karşı teşekkür borcunu yerine getirmek yaraşır. Cihan bilgelerini tanı, güzel huy ile haya libası giyin. Halini iki kişiden gizleme, uzman hekimden, gerçek dosttan. İşinin baştan başa doğru yürütmesini istiyorsan kendi arzuna göre hareket etme oğlum! Elinden gelirse kadınlarla yoldaşlık etme, sırrını da onlara açma.
E akıllı şeriat ve ahlâk katında beğenilmiyen şeylerin etrafında aslâ dolaşma. Tanrı' nın sana haram kıldığı şeylerden uzak dur ki, iyi ad kazanasın. Tanrı elbette sana rızık kapısını açacaktır. Gönlünü ferah tut, çok üzülme. Kardeşim : güleç yüzlü, hoş sözlü ol ki âlemde cömertlikle ün salasın. Ey Sevdalı : Fazla ölüm korkusuna kapılma, onun vakti gelince önünü, sonunu düşünmez.
Gönlünü kuruntulardan temizle, elinden gelirse kalbinde kin taşıma. Efendi ameline çok güvenme de gönlünü Tanrı' nın rahmetine bağla. Bütün varlıkların en iyisi güzel huyludur. Halk güzel huylu çok sever. Oğlum daima alçak gönüllü ol. Şerefli insanları süsliyen, hür bile olsa köle farzet.
Eğer Tanrı sevgililerinin gidişine uymak istersen o gibileri kendinden uzaklaştır, ve onlarla az gçrüş. Bir değersizi iktidar mevkiinde görsen de, dilediğini ondan isteme. Bayağının kapısına ayak basmak, ona raslasan da hal hatır sorma. Elinden gelirse ahmağın işini yoluna koyma, ona iş buyur ama, pek az okşa.


47.Düşmanlardan sakınma bahsi:

Ek akıl sahibi : Dünyada bir düşkünlüğe uğramamak için iki kimseden sakın.
Önce kavgacı tabiatlı düşmandan, sonra da cahillerle dostluktan uzak dur. Kendini düşmandan uzaklaştırmakla beraber cahil dostu da yanından ayırmaya bak. Yavrum : halka karşı sert konuşma. Onlara şiddetli davranırsan senden yüz çevirirler. En güzel huylu bilir misin? Halka insafla hareket edip de karşılığını istemiyen. Fakire tatlı bir söz söylemek, ona ipek giydirmekten daha makbuldur.
Öfkesini yenmek her başbuğun âdetidir. Bu acı da olsa şekerden tatlıdır. Cihanda halk ile iyi geçinmeyenin dirliği şüphe yok ki acı geçer. Küstah ve hayasız adam, iyi bil ki, sütü bozuk bir insandır azizim. Halkın kınamasından kurtulmak istiyorsan daima temiz insanlarla otur.


48.Düşkünlük getiren şeyler:

Kişiyi hangi huylar düşkünlük getirir? Anlat dersen bunları sana söyliyeyim.
Birincisi çağrılmıyan bir adamın, sinek gibi herkesin sofrasına konması. Çağrılmadan bir kimseye misafirliğe giden, halk nazarında bağayı, düşkün ve sürgündür. İkincisi bir cahilin halkın başına kâhya olmasıdır. Sonra daima yaşıyan, halk ile cenkleşen adamların sözüne inanmak. Büyüklerden daha yukarıda oturnak istiyenin düşkünlüğe uğraması uzak değildir.
Bir zümre ki senin sözüne kulak vermez, yüz sözün de olsa onlara söyleme. Düşmanlardan yardım dileme. Cihanda bundan daha beter düşkünlük yoktur. Mayası bozuklardan murat arama ki, yüzüne düşkünlük tozu konmasın. İtibarsızlığa, tasaya, iradesizliğe düşmemek için kadın ve çocuklarla oyuna girme.


49.İşe yarıyan altı şey:

Önce tatlı bir yemek bulasın. Hele dünyada uygun arkadaş, sonra şefkatli bir efendi bulmak da hoş olur. Doğru ve hatasız söyliyeceğin her söz dünyadan ve sana faydalo olan her şeyden iyidir. Âlemden başka değerli olan şey ise olgun akıldır. Bunu böyle bil ve onunla sevin. Hak düşmanını dost tutmak gerekmez. Çünkü sonunda her şey hakka dönecektir. Kimsenin kusurunu yüzüne vurmamalıdır. Öünkü bezesiz et olmaz .(Ayıpsız insan olmaz.)
Dilediğini Tanrı' dan ise yavrum : Hayır ve şer mahlûkların elinde değildir. Kullara Allah ' tan başka yardımcı yoktur. Yardımcı Allah' tan iste başkalarından bekleme. Her kim Tanrı' nn kahır ve azabından korkarsa süphesiz ondan herkes çekinir. Dilini kötü sözlerden sakınanlar melûn şeytanı emirleri altına almış olurlar.


50.Güvenmeye değerli olmıyan beş şey:

Beş kimsede beş şey bulunmaz. Bu öğüdü kendi öğütçünden dinle.
Birincisi sultanlarda dostluk yoktur. Erenlerin bu sözüne inan. Alçağa mürüvvet gözü ile bakma. Çirkin huylu yücelik bulmaz. Başkalarının malına kıskançlıkla bakanın dimağına nasıl rahmet kokusu erişebilir? Çok yalan söyliyenler de vefa ışığı bulanmazlar.


51.Saadet alâmetleri:

Dünyada üç şeyi âdet edinenler cihanda bahtiyar ve talihli olurlar.
Başa kakmadan hayır işliyen, kendi Tanrı rahmetine lâyık kılar. Daima başkalarının kusurunu gören, bir gün rüsvaylık ağız açamaz olur. Her kimi uygunsuz yolda görürsen başını doğru yola çevirmeye bak ki sevap kazanırsın. Zahmet ve meşakkatini halktan uzak tut. Sakın kimseye angariye yükleme.


52.Kurtuluş sebeplerine dair:

Kardeşim : Kurtulmuşlardan olmak istiyorsan üç şeyden yüz çevirme.
Önce Allah' ın kazasını görmek, sonra da ona can ve gönülden razı olmak gerek. Üçüncüsü nedir bilir misin? Cefadan uzak kalmak. Bu bahtiyarlığa her kim erişirse sefa ehli olur. İrfan, akıl ve idrak sahibi, Hak yolundan başka hiçbir yerde cömertlik gösteremez. Riya ile bulaşmış olan bir sadaka nasıl Tanrı katında makbul olabilir? Amelin altın gibi sâf olmazsa bil ki sarraf, kalp akçaya değer vermez.
Dünyada servet ve iktidar sahibi olursan nefesini arzulardan uzak tut.


53.Doğruluk ve emanet:

Dört şey Hak' kın kerametlerindendir. Mademki benden ders alıyorsun, iyi öğren. Birincisi sözlerinde doğruluk, ikincisi emaneti korumaktır. Bunu iyi anla. Sonra : Cömertlik Allah' ın kerametindendir. Gözünüzü kötü şeylerden sakınmayı da Tanrı' nın bir lûtfu bil. Elinden geldikçe madrabaz ve muhtekirden uzak kaç. Çünkü onlarTanrı düşmanıdır.
Tanrı bu dört meziyeti kime vermişse O, kötülüklerden sakınan müninlerden olur. Halk yanında senin sırlarını açıklayan cahil ahmakla yoldaşlık etme. Hele vergi ve zekâta mâni olanlarla namazını gafletle kılanlara yaklaşma. Böyle kimselerden daima sakın ki cihanda çok ıstırap çekmiyesin.


54.Öfke ve sertlik bahsi:

Dört huydan vazgeç ki, cehennem ateşi seni çok yakmasın.
Sana dünyada ömür zevki lâzımsa daima öfke ve sertlikten sakın. Eğer huyun halkın ahlâkına uygun gelmiyorsa onların gidişine uyman gereklidir. Elinde geçmiyen şeyler için gönlünü kanaatten ayırma. Can kulağını bu öğüde çevir. Kardeşim : Devlet ve ikbale güvenme. Öğütçünün bu sözlerini aklında tut. Kazadan kaçınmak fayda vermez. Karşısına her ne çıkarsa razı ol.
Dostlariyle müttefik geçinenler, bütün gönül muratlarına ermiş olurlar.


55.Cihanın vefasızlığı:

Cihanda kim itibar sahibi olur bilir misin? Tehlikeden korkusu olmıyan. Bu devran insana pek az vefa gösterir. Onda cefa vardır. Muhabbetle işi yoktur. Acı günlerinde sana dert ortağı olanı sevinç gününde de mutlaka ara. Nimet günlerinde bir kimseye iyiliik edersen o da mihnet günlerinde sana yardıma koşar.
Tanrı' dan bir devlet bulduğun zaman onu saadeti arasında dostlardan ayırma. Hele senin için gam çekmiş olanları sevinç gününde de sevinç ortağı et.


56.Tanrı bilgisi ve erenlere dair:

Ey Babasının canı evlâdı : Tanrı' nı bulmak için onun hakkında edin. Gönülde Tanrı bilgisi hâsıl olmıyan kimse asla muradına eremedi. Tanrı' sını bilen kşi Bekayı Fena mertebesinde görür.
Ârif olmıyan diri değildir. Tanrı' ya yakınlık şerefine de lâyık değildir. Mademki kendi nefsini ona muhabbetin dolaysiyle biliyorsun. Tanrı' yı da ihsanlariyle tanı. Ârif Hakkı tanıyan kişidir. Ârif olmıyan, insan cinsinden değildir. Ârif gönlünde muhabbet ve vefa vardır. Onun işi Tanrı' sını öğmek ve şükretmekdir. Tanrı' nın marifet verdiği kimsenin gönlünde Hak' tan başka bir şey yoktur.
Ârif katında dünyanın hiçbir değeri yoktur. Belki kendi varlığı bile gözünde değildir. Marifet rütbesi, Allah' da fani olmaktır. Fani olmıyan nasıl ârif olabilir? Ârif dünya ve ahiretten el çekmişdir. Tanrı' dan başka olan her şeyden uzaktır.Ârifin gayesi Tanrı' ya kavuşmaktır. Bundan dolayıdır ki O mutlak olarak kendi bendiğinden geçmiş bir haldedir. Bu cihan neye benzer söyliyeyim mi? İnsanın rüyada gördüğü şeylere.
Uykudan uyandığı zaman, gördüğü rüyadan hiçbir şey kalmaz. Bir dirinin düşüp ölmesi de böyledir. Cihandan giderken kendisi için hiçbir şey götürmez. Her kimin iyi ameli varsa ahiret yolunda yoldaşı odur. Bu cihanı, daima kocasının karşısında süslenen güzel yüzlübir kadın bil. İnsanı kucağında besler ama, sayısız cilveler, acılar gösterir.
Bir gün kocasını uyumul bulunca şüphesiz hemen onun canına kasdeder. Ey Hüner sahibi aziz : Bu aldatıcı sevgiliden sakınmak da sana düşer.


57.Takvanın faziletleri:

Oğlum : Makbul ve itibarlı insan olmak istiyorsan tkva yolundan ayrılma. Din yapısı takvadan bayındırlaşır. Fakat tamah yüzünden de harap olur. Takva ilminden ders alanlara Tanrı' dan başka her şeyden uzaklaşmak yaraşır.
Allah korkusu takvadan doğar. Takvasız yaşıyan kepaze olur. Takva ile kendini doğru yola getiren kişinin hareketi de, sükûtu da hep Ahhal içindir. Takvasız, Tanrı' dan sevgi umanları muhabbetle yalancı say.


58.Takva ve tövbe:

Takva nedir? Giyecek, içecek ve yiyecekte haram ve şüpheli şeyleri terk etmek. Bu varlıklar ihtiyaçtan artık olunca helâl sayılırsa da takva ehli katında günah ve ziyandır.
Takva, ilim ve amel ile beraber olunca sana ihlâs yaraşır. Ey Tanrı kulu : Ansızın bir günah işledinse hemen tövbe et, günahının özürünü dile. Peşin bir güna meydana gelince ona veresiye tövbenin hiç faydası yoktur. ilerde yaşamak umudu ile tövbeyi geciktirmek hatadır. Çünkü Hayat umudu boştur.


59.Hizmet şerefi:

Yavrum : Mademki elinden geliyor. Hizmet yolunu seç ki, Murat atını eyerliyesin.
Erenler hizmetinde bulunan bir kula, Feleğin kubbesi hizmetkâr olur. Hizmete bel bağlıyan kimse, dünya âfetlerinden korunmuş olur. Tanrı adamları önünde hizmet edeni Allah devletû ve hürmetlû kılar. Hizmet ehline cennette yer vardır. Kıyamet günü (onlar için) sorgusuz ve sualsizdir. Hizmet görenler kardeşlerine de şefaatçı olurlar. Onların cennetteki yerleri yüksetir.
Hizmet ehli ne kadar âsi ve fesatçı da olsa yine yüz sofudan daha iyidir. Her hizmet ehline Tanrı oruçlu ve namazlı kulların sevabını verir. Hizmet uğrunda kemer bağlıyan marifet ağacından meyva yer. Cenneti, erenler hizmetinde olanlara verirler. Onlara gaziler sevabı da ihsan edilir.


60.Misafire ikram ve ağırlama:

Kardeşim, Misafiri aziz tut ki sen de Allah' tan izzet bulasın.
Misafiri iyi konuklıyan iman ehlinde Tanrı rahmet kapısını açar. Tabiatı misafirden hoşlanmıyan kimseen Allah' da, peygamber de incilir. Misafire hizmet eden kuli kendisini Tanrı katına lâyık bir dereceye yükseltir. Misafiri güler yüzle karşılayan Allah' tan ölçüsüz lûtuflar görür. Ey ev sahibi : fazla külfetten uzak ol ki, misafirden sana ağırlık gelmesin.
Mısafir Tanrı vergilerinden bir nimettir. Ondan kaçınan alçaklık etmiş olur. Akılsızın sofrasına misafir olma. Misafirin gelince de ondan gizlenme. Halktan veya ululardan misafirin kim olursa olsun, önüne yiyecek getirmek gerekir. Misafire ikramda bulunan iyi ün kazanmağa çalışmış olur. Yavrum : Azdan, çoktan neyin varsa dervişin önüne koymak gerekir.
Açlara Allah için ekmek ve ki sana Adn cennetinde yer versinler. Her kim çıplak bir vücudu giydirirse Tanrı ona rahmetinden bir müjde yollar. Çıplak bir fakire elbise verene Tanrı iki âlemde de yardımcı olur. Yoksulların deliğini yerine getirirsen başında ikbalden bir taç bulursun devlet ve ikballe bahtiyar olan gizli, aşikâr hayra çalışır.
Oğlum : Aslâ cimrinin yemeğini yeme. Hayatta onların sofrasına pek az otur. Pintinin ekmeğini hep zahmet ve meşakkatle doludur. Cömerdin ekmeği ise Nur ve Işık gibidir. Çağırılmadıkça kimsenin sofrasına gitme. Karga gibi lâşe pe şinden koşma. Alçaklardan iyilik umma, onların damını direksiz say. Bir hayır işlediğin zaman onu kendinden bilme, her gördüğüne iyi gözle bak, fena görme.


61.Ahmakın vasıfları hakkında:

Bil ki, ahmak kişide üç alâmet vardır. Birici Tanrı' yı anmaktan gafil yaşar. İkincisi çok konuşmak âdeti vardır. Sonra da ibadette tembeldir. Yavrum : Ahmak ve cahil olma. Tanrı' yı anmaktan bir an bile gaflet etme. Tanrı zikrinden gafil yaşıyan ahmaklığından çıkmaz yola sapmıştır. Tanrı buyruğundan asla boyun bükme, borç için hür bir adamın eteğinde yapışma.
Oğlum : Batıl ve haksız bir adama itaat etme, erenler akçasını ahmaklara dağıtma. Görünür görünmez kazadan şikâyet etme, yüksek tut, alçak görme, elini mahrem olmıyan şeylere uzatma, yetim malı tarafına da el atma. Elinden gelirse sırrını dostlarına açıklama, o dost bizzat kendin bile olsan yine söyleme. Azizim : Hür ve mesut olmak istersen, idrakın varsa tamahsız yaşa.


62.Fâsikın nişanı:

Fâsikın (günahkârın) tabiatında üç türlü kötü huy vardır. Birincisi kalbinde fesat sevgisi bulunur. İkincisi, mesleki daima Tanrı kullarını incitmektir. Üçüncüsü de kendini daima doğru yoldan uzak tutmasıdır.


63.Bahsızın hasletleri:

Bahsızda üç alâmet görünür. Birincisi alâmet ahmaklığı yüzünden daima haram yemesi. Ötekiler de pislik ve uykudan geç kalmakla beraber ilim adamlarından kaçmasıdır. Temiz ve arı yaşamağa alış, akbir azabını düşün.
Yavrum : Bilgi erenlerinden kaçma ki, seni kızgın ateş yakmasın. Elinden geldiği kadar hiç kimseye kötü söylememekle beraber halk yanında da kendini öğme. Hünerin varsa altın kesesine düğüm vurma, evini ziyarete gelen olursa kapıyı yüzüne kapama !


64.Cimrilik alâmetleri:

Cimride üç alâmet vardır. Söyliyeyim de hatırında sakla. Ey dost : İlk önce dilencilerden çok korkar. Sonra açlık belâsından titrer.
Yolda tanıdıklarından veya akrabalarından birine raslarsa hemen merhaba diyerek rüzgâr gibi geçer. Onun ekmeğinden kimseye fayda yoktur. Sofrasından da insana pek nimet ulaşır.


65.Dilek dilemek bahsi:

Çirkin yüzlülerden derdine çare arama. Dieğini güzel yüzlülerden dile. Elinden geldiği kadar sana işi düşen bir din kardeşinin dilediğini yerine getir. Muradını sultandan başka kimseden isteme. Bunu elde etmek istersen kapıcıdan bekleme.
Düşmanın ölümünden sevinme, kimseden kimseye şikâyet etme.


66.Katı kalblilik alâmetleri:

Katı kalbide üç alâmet buldum. Bunları görünce yüz çevirdim. Zayıflara karşı sitem ve cefa eder. Aza, çoğa kanaat etmez. Onlara ne kadar çok verirsen katı kalbinde hiçbir tesir bırakmaz. Utanma duygusu olmıyan kimsenin karşısında bir dilekle gitme.
Ölülerle birlikte yaşamak için dünyaya tapmışları mânen ölmüş say.


67.Kanaat:

Oğlum : Her ne kadar fakirlikten daha acı bir şey yoksa da sen daima kanaatla geçin. Her seher vakti kalk, günahlarına tövbe et. Bugün elinde olan fırsattan faydalanmağa bak. Dostlarının arkasından söyleme, şeytandan başka kimseye lânet okuma. Âlemde günler tazelendikçe günahlardan tövbe etmek yolunu tut.
Allahtan korkusu olmıyanı Allah her şeyden korkutur. Elinden gelirse zavallıların dileklerini yerine getir ki Allah' da senen muradını versin. Elindeki varlıkların hepsi iğretidir. Senden geri kalacak bir şey varsa acılardır. İğreti şeyleri geri vermelidir. Hiç kimseyi gördün mü ki? altınlarını yanında götürsün. Ey güvenli ! dünyanın kazancı nedir? Dokuz arşın bez ile bir parça toprak.
Allah yolunda ne verdinse öz malın odur. Geri kalan ancak canının belâsıdır. Her kim Tanrı' nın verdiği az şeye razı olursa dileklerinin yargıcı da Tanrı olur. Dünya fani bir ev gibidir. Yiğitsen ondan vazgeç. Yine be dünya bir köprüye benzer. Yüzünü yola çevirdinse üzerinden aşmaya bak. Köprü üstünde ev yapan akıllı bir adam değil, belki bir divanedir.
Allah' tan zenginlik dilemek uygun düşmez. Çünkü zenginlik imaan ehline azap ve ıstırap getirir. Fakirlik ve dervişlik münının şıfasıdır. Çünkü o hayatta safa vardır. Mal ve evlâdın nazarında göz nuru gibi sevgili ise de mânen birer düşmandırlar. (Mallarınız, çocuklarınız sizin için birer fitnedir.) meâlndeki ayeti hatırında tut. Bu cihanın mal ve mülkünü rüzgar farzet. Aşk yolcusuna dünya varlığının faydası yoktur. Ondan aslâ yokluk düşüncesi yer bulmaz.
Tanrı aşkiyle gönlü sâf olana, bir lokma, bir hırka kâfidir. Mal arttırma sevdasında olan, saadet ehli erenlerden uzak yaşar. Tanrı erenleri canlarını feda ettiler ama hikmet atını Süreyya yıldızına sıçrattılar, hak yolunda bütün varlıklarını feda etmezsen sana gerekli olan şeyleri nereden elde edebilirsin?


68.Cömertliğin fazileti:

Kardeş : Cömertliğe çalış cömertliğe ki, şiddetten sonra kolaylık bulasın.
Daima eli vergili ol, çünkü cömert asla cehennemlik olmaz. Cömert adamın yüzünde nur ve safa vardır. Çünkü cennette yoldaşın Hazreti Mustafa' dır. Ulu Tanrı cennetin kapısına, burası cömertler yeridir diye yazdı. Cömertlerin cehennemle işi yoktur. Cimrlerin yeri de ateşten başka bir yer olamaz. Bil ki pintilerin sanatı akılsızlıktır. Pintiyi cehennemde şeytanın yoldaşı bil.
Cimri asla cennet yüzü göremez. Belki ona cennetin kokusu bile erişemez. Adına Cehennem dedikleri yer, kibirlilerle cimrilerin durağı olacaktır. Oğlum : İnsanlıkla şöhret kazan, kibirden pintilikten uzak dur. Cömert ol, alçak gönüllülüğe alış ki kalbinin yüzü parlak ay gibi olsun.


69.Şeytanlık belirtileri:

Dört hassa şeytan işidir. Bunları ancak Tanrı' ya yakın olanlar bilirler.
İnsanın aksırması şüphesiz şeytan işlerinden sayılır. Burun kanaması da insana açık düşman olan şeytanın işlerindendir. Esnemekle kusmak da şeytan işidir. Yavrum onun şerrinden emin olma !


70.İki yüzlülük vasıfları:

Efendi : İki yüzlülerden uzak dur. Bil ki, onların durağı cehennemdir. Münafıkta apaçık üç alâmet vardır. Bu sebeple Tanrı' nın kahrına uğramıştır.
Vaidleri hep yalan, sözleri hep uydurma ve kuru lâfdan başka bir şey olamaz. Müninlere az yardım gösterir, emanete hiyanet ederler. İki yüzlülerin sözlerinde vefaları yoktur. Bundan dolayı yüzlerine de nur ve safadan eser olmaz. Münafıkı güvenli bir adam sanmayın. Tohumu yeryüzünden yok olsun. (Köküne kibrit suyu) Yavrum : Aman iki yüzlüden kendini koru. Onu öldürmek için kılıcını bile.
Münafıkla yoldaşlık edenin yeri kuyunun dibinde olur.


71.Takva alâmetleri:

Takvalı kişide üç alamet vardır. Takva ehli ile hidayete ermemiş insan arasında nasıl nispet olabilir? Takvalı adam kendisini kötü işlere sürüklememesi için yaramaz yolaşlarından sakınır. Sonra pek az yalan söyler. Yalancı yolundan kenara çekilir. Takva ehli, bir gün harama düşmemek için en temiz ve helâl şeylerden bile pek az nasip alır.


72.Cennetlik kulların nişanları:

Her kim mayasında üç haslet varsa şüphesiz Cennet ehli olur. Nimet zamanında şükür, belâ vaktinde sabır gönül aynasına parlaklık verir. Daima günahına tövbe eden münini de Tanrı cehennem ateşinden korur. Allah' ından korkan kişi günahlarından özür diler. Durmadan günah işliyen bir kulu Allah nasıl cennet ehli kılar?
Yavrum : Daima Tanrı' dan mağrifet dile, kötülerden, fesatçılardan şikayetçi ol.


73.Hayır işleme hakkında:

Hayır işlersen onu, elinle yap. Malından fakirlere dervişlere hisse ayır. Kendi elinle vereceğin bir akça, senden sonra verilecek yüz akçadan daha değerlidir. Elinle verdiğin bir taze hurma, senden sonra (ruhu için) verilecek yüz miskal altından daha makbuldur. Bağışladığın şeyden, açıkla elden ayaktan düşsen bile, geri dönme.
Bu döneklik, tıpkı kusan bir adamın dönüp kusmuğunu yemek istemesine benzer. Bu iğrenç hale kim razı olur? Baba oğluna bir şeycik bağışlarsa ondan geri istemesi yarışır mı? Oğlum : Mal ve altında sevinç arama. Hele birisine bağışladığın şeyden bir daha bahsetme. Dünya sevinci baştan başa kederdir. Onun neşesi arkasında marem vardır. Kurandan ferahlanma emrini dinle. Dünya sevinç yeri değildir. Dikkat et.
Allah çok sevinçlileri sevmez. Bu sözü üstatlardan öğrendim. Eğer Allah' ın verdiği nimetlerden sevinirsen bu yerinde bir sevinçtir. Ancak dünyadan ferah ve neşe aramak hatadır.


74.Kaderin faydaları:

Oğlum: Mihnet ve mama alış. Gönlünü Tanrı yönüne çevir. Hüzün ve keder kulların azığıdır. Gam, ferah arıyanlara yoldaşlık eder. Gönlünde bir düşüncesi olmıyan sonunda baltayı ayağına görür.
Oğlum : Düşün ki, neden var oldun? Herkes kendi gamını çeker yavrum. Tanrı seni yoktan var etti ki, Haka tapasın diye. Mademki varsın, Tanrı kulu ol. Hayalı, vergili, cömert ol. Günlerini, yemek ve uyumakla geçirme. Sabah ve akşamları Tanrı zikriyle yaşat ! Hele sabah aydınlığında çok uyuma yavrum. Nefsini oburluğa alıştırma !
Sana gün batarken uyumak iyi gelmez. Akşam olmadan yatmak haramdır. Hikmet ehlince gölge ile güneş arasında uyumak doğru sayılmaz. Yavrum : Sakın yalnız başına yolculuk yapma. Tek başına yolculuk sana tehlike getirir. Elini yüzüne koymak uğursuzlukdur uğursuz. Bilgi erenlerinden ilim dersi as. Gece aynaya bakmak da hatadır. Gündüz yüzünü görmek istersen bakabilirsin.
Evin ıssız ve loş ise yanında bir yoldaş bulundurmalısın. Elini çenenin altına koyma. Bu hareket hal ehli katında buz gibi soğuk düşer. Sakın katarda gördüğün hayvanlar arasına girme. Allah' tan mevki ve şerefinin artmasını istiyorsan gece gündüz duadan ayrılma. Cihanda ömrünün artmasını dilersen yürü, gizli gizli iyilik yap iyilik.
Bir gün yüz suyunu kayıp etmemek için sakın dünyada az günah işlemeğe bak. Allah daima kötü işlere, günahlara yönelmiş olanların rızıklarına noksanlık verir. Rızık, yalancılık yüzünden eksilir. Yalancının sözünde güzellik olmaz. Çok uyku yoksulluk getirir. Az uyu, daha çok uyanık dur. Geceleri çıplak yatanların kısmetleri eksilir.
Ayakta su dökmek hem fakirlik, hem de çok keder ve ihtiyarlık getirir. Gusletmeden bir şey yemek çirkin düşer.Bu hareket herkes yanında fena sayılmıştır. Tanrı' dan nimet bekliyorsan ekmek kırıntılarını ayak altında dökme. Gece evini süpürme, süprüntüyü de kapı ardında bırakma. Babanı, ananı kendi adlariyle çağırsan Tanrı nimeti sana haram olur.
Her çöple diş karıştırırsan yoksulluğa, ziyana uğrarsın. Elini aslâ toprak ve balçıkla yıkama, el yıkamak için temiz su ara. Oğlum : Kapı eşiğinde çok oturma. Bu hareket rızık eskikliği getirir. Sık sık kapıya dayanıp durma. Daima böyle huylardan uzak ol. Ayak yolunda yıkanıyorsan bil ki, vaktini boşuna harcıyorsun.
Elbiseyi üstünde iken dikmek doğru değildir. Tanrı erenlerinden edep öğrenmelidir. Yüzünü eteğinle temizlersen, ey derviş rızkın çok eksilir. Pazara geç git, erken dön. Çünkü oraya gitmekten hiçbir fayda göremezsin. Lâmbayı üfliyerek söndürmek iyi değildir. Lâmba isinin dimağa gitmesine yol verme. Başkasına ait tarakla saçını tarama. Kendi tarağınla taranmak daha hoştur.
Dilencilerden ekmek kırıntıları satın alma. Çünkü bu alışveriş yoksulluk getirir. Evinden örümcek ağlarını temizle. Onların içlerinde kalması bereket kaçırır. Ölçüsüz masraf edip de kurumuş olan yaranı temizleme. Elinin yetişebildiği şeylerde darlık çekme. Madem ki ılgar gidebiliyorsun yolda aksaklık yapma.


75.Sabrın faydaları:

Dünyada sabırlılardan olmak istersen yürü, öetinliklere katlanmaktan kaçınma.
Belâ ve felâket zamanlarında yüzünü ekşitirsen kendini sabırlı kullardan sayma. Senin sabrın ancak şikayetsiz olursa makbuldur. Kimseye Allah' tan şikâyetlenme. Madem ki belâ vaktinde sabırlı değilsin. Gerçek erenler katında haline şükreden kullardan sayılmazsın. Dervişlikten sana bir kıvanç gelmiyorsa Tanrı fakirleriyle yakınlık iddasında nasıl bulunabilirsin ? Senin her hareketin Tanrı fermaniyle olsa da hizmet yüzünden göreceğin hürmete çok geniş olur.
Kul hizmet yüzünden ebedî âleme erişirse de ancak hürmet sayesinde. Tanrı' sına kavuşabilir. Hizmette bulacağın hürmet gönül yatıştırıcıdır. Hizmet eden bahtiyat insandır. Yavrum : Ne zaman uygunsuz şeyler etrafında dolaşmaktan vazgeçersen sana ancak o zaman sabırdan lâf açmak yaraşır. Fakat ferah ve sevinçli günler bekliyorsan, belâlara sabretmekle hiçbir şey kazanamazsın.

 

76.Tecrid, Tefrit:

TECRİD : Dünyadan el çekme, TEFRİT : Varlıktan umut kesme.
Sana gönül safası lâzımsa Tecrid' e çekil, dünyadan el çek, aklın varsa nazar ehli ol.
Oğlum : Tecrid dâvadan vazgeçmektir. Tefrit' in mânası da anlatayım. Senin anlıyacağın Tecrid' in aslı arzuların terk etmek belki, bütün zevklerden el çekmektir. Arzuları ne zaman top yekûn içinden atarsan o vakit Tefrid' de eşsiz bir insan olursun. Bütün varlıklardan umut kestiğin zaman ancak Tefrid' den bir fayda görebilirsin. Bütün güvenle Allah' a sarıldıktan sonradır ki, canın mutlak Tefrid' e ermiş olur.
Ahireti kazanmak için dünyadan el çek. Sırtından o süslü elbiseyi soy. Saadet yüzünden bu makama erişirsen Tecrid ehli olursun vesselâm. Git, dünya bağlarından kurtul, daima tek başına kal, başlarında oturmak istersen toz gibi (alçak gönüllü) ol. Kibir, benlik, kendi fikrini beğenmek gibi boş şeyler etrafında dolanma. Kendi değerini bil, hercaî olma.
Kömür ocağı çevresinde dolaşanın üstüne kara bulaşır. Attara yakın olana da güzel kokular siner. Yavrum : İyi adamlarla düş kalk. Kelleşlerden, kalenderlerden uzak kaç. Zalim tarafına meyil gösterme azizim. Onlarla uyarsan sen de o bölükten olursun. Ey fakir yürü zulüm ehlinden uzak kaç ki, kesin ateşte yanmıyasın.
Zalimin yoldaşlığı tıpkı ateşe benzer. Çünkü halkı incitir. Sert ve dik başlıdır. İyi insanlar meclisinde iyi ahlâklı, kötülerin yanında kötü huylu olursun. İyilerle sohbet eden Tanrı' nın has kullarıyle yakın bulunur. Yavrum : Şeriat yolundan ayrılma. Dala yapışırsan kökü de bulursun. Şeriat yolundan dışarı ayak basarsan sapkınlığa, ıstıraba düşersin.
Sapkınlık yoluna giren cehalet yüzünden dinsizliğe doğru gider. Hakkı ara, batıl işten uzaklaş, cömertlik ve insanlıkla şöhret kazan. Doğru yolu seçip bulamıyan âhiret azabında ebedî kalır. Kardeş : Şeytanın yolundan yürüme ki, hor ve kepaze olmıyasın. Hakikat yoluna giren gece gündüz Tanrı korkusu içindedir.
Yavrum : Nefesinin arzularına uyma ki, yarın cehennem ateşi içinde horluk çekmiyesin. Nefsin istekleri arkasında gitmek ahmaklık, ona bağlı olmak da sapkınlıktır. Kötü nefsin işi daima şer ve fenalıktır. Nefisçiğinle yapacağın savaş en büyük savaştır. Yürü, nefsinin istemediği şeyleri ara. Bundan daha uygun kulluk vazifesi yoktur. Yavrum : Nefsin boğazını, arzulardan kesmelisin ki gerçek müslümanlığın yüzünü görebilesin.
Nefîs düşkünlüğü nasıl Müslüman sayılabilir. İman ışığı böyle bir insana nasıl yoldaş olabilir. Kendini beğenen Hakkı göremez. Tanrı nuru ona nasıl kılavuz olabilir? Tanrı nuru ona nasıl kılavuz olabilir? Nefesindeki putları kır, belinden zünnarı çıkar k,, Müslümanlar bölüğünden olasın. Nefesini heveslerden geri çevirrbilirsen din ve dünyaya ait dileklerine erebilirsin. Nefsinin arzularını kapıp koyuveren müslümanın yeri nasıl cennet olabilir?
İblis, nefsinin havasına kapılanların burunlarına yular takar. Ancak nefsini sındırabilenler şeytanı meclislerinden kovabilirler. Nefsin sabır okiyle öldürdün mü şeytanın yolu asla semtine uğramaz. Yavrum : Şarap kadehini dudağına bulaştırma ! Allah' ından utan. O Ateş renkli suyu içme taşı bile yakan o ateşten kork.
Hakkın (Yapma!) dediği her şeyden uzak ol, yakın geldinse ondan ayrılmaya bak. Yavrum : Namus ve şeref istiyorsan Tanrının yasak ettiği şeylerden uzaklaşmalısın. Tanrı' nın neyhettiği şeylerin çevresinde dolaşanlar onun azabından nasıl güvenli yaşayabilirler? Gönlünü Hakka yakın bulundurmak için çalış ki, ayağını çamurdan çıkarasın. Kalbin Tanrı katında yer bulunca, git gönlünün isteklerini haramdan koru.
Sana bir makam gerekse hizmet yolunu tut, hizmete yakın ol ki mevki bulasın. Hizmet ehli olmıyan makam bulamaz. Hizmetsiz kişi nimetsiz kalır.


77.Konuk severlik:

Kardeş : Misafiri hoş tut. Konuk, Tanrı vergilerinden bir nimettir. Konuk, rızkını beraber getirir. Sonra. ev sahibinin günahını götürür. Kardeşim : Sende yiğitlik, akıl ve idrak varsa misafirin değerini bil.
Oğlum : Misafire karşı ikramlı ol. Kafir bile olsa git hemen kapıyı aç.


78.Sadaka ve hayır:

Tanrı' nın kahrından güven bulmak istersen gizli sadaka ver. Hayır işlemeği âdet edenlerin şüphe yok ki ömürleri artar. Halka iyilik yapanların, insanların en şereflisi bil. Halk arasında insanlara zararlı olanlardan daha kötü kimse yoktur.
Ey din taşıyan müslüman, Allah' ından kork. Uygunsuz aklından utan. Allahtan korkmıyanda din yoktur. Ahiret kaygısı çekmiyenler de akılsızlardır. Yavrum : İmanlı kişi isen takva ehli ol. Tanrı azabından korkun yoksa kâfirsin. Takvasız adamda iman, imansız kişide de ihsan olmaz. Hidayete ermiş kimselerde tövbe düşüncesi olmadığı gibi tehkik ehli olmıyanlar da Hakkı görmezler.
İlmi olmıyanları amelsiz bil, hilmi (Yumuşak huyluluğu) olmıyanlar ise gerçek Müslüman değildirler.


79.Ulu ve Yüce Tanrı' nın vergileri:

Dört şey insana Tanrı vergisidir. Bu dersi öğrenmiş olan bahtiyardır. Birincisi doğru sözlülük, sonra cömertlilikle beraber güer yüzlülük. Sonuncusu da emaneti iyi korumak. Gözünü hiyanetten korumuş olmakdır. Tanrı bu dört nimeti her kime vermişse. O, takva ehli kullarından olur.


80.Dostluğa yaraşmıyan şeyler:

Yavrum: Dost sana zararlı olursa öyle bir dosta heves etme, vazgeç. Herkesin yanında seni açıkça kötüliyen dost sayma, onunla yoldaşlık etme. Hele sarhoşla asla düşüp kalkma. Öyle kimseden kendini uzaklaştır. Zekât ve sadakasını vermiyen zenginden de ömrün oldukça uzak dur. Seninle menfaat için görüşen bir arkadaş, ayaklarına kapansa bile ona yaklaşma.
Vurgunculardan da uzak dur. Oğlum : Çünkü onların düşmanı nur saçan Tanrı' dır. Halktan faiz alan kimselerle asla merhaba demiyeceksin. Hastaların ziyaretine uğra, çümkü bu âdet insanların en hayırlısı olan Hazret-i Peygamber' in sünnetidir. Elinden gelirse susuzları suya kandır. Meclislerde dostlara hizmet et. Yetimlerin hal ve hatırlarını da sor ki, Allah seni daima etsin.
Çünkü bir yetimin bir an için ağlamasından bile derhal Tanrı arşı titremeğe başlar. Bir yetimi ağlatan zalimi, cehennem sahibi kendi ateşinde kebap edecektir. Hasta bir yetimi sevindiren. Kapısı kapanmış olan cenneti açık bulur. Oğlum : Sırlarını açıklıyan kimselerden uzak dur. Gençlikle ihtiyarlara hürmet göster ki, sen de başkaları tarafından saygılı olasın.
Yoksullara yardım edersen çok uygun olur. Çünkü meziyet Tanrı velilerine yaraşan huylardandır. Tok karnına asla yemek yeme ki, göğsünü kafesi içindeki kalbi öldürmiyesin. İnsanın illeti oburluktan gelir. Çok yemek hastalık mayasıdır. Uğursuz hasuda rahat yoktur. Bahsız yalancı da vefa olmaz. Ahlâksızın tövbesi nasıl sağlam kalır? Cimrilerin vefası az olur.
İki yüzlüleri kendine düşman bil. Onlardan ve onların işlerinden üzüntülü ol. Dininin sâf ve katıksız bir su gibi kalması için daima helâl rızık iste. Haram rızık peşinde koşanın kalbi, teni içinde tamamiyle ölüme mahkûmdur.


81.Rahim Sılası:

Git, hısım ve akrabanı ara, onları ziyaret et ki ömrün artsın. Yakınlarından yüz çevirenin şüphe yok ki ömrünü bereketli kaçar.
Akrabasından uzak kaçanlar bir gün bedenlerini akreplere azık ederler. Hısım ve akraban kötü kimselerden olsa bile aile ocağına ilgisiz kalmaktan daha kötü bir hareket yoktur. Hısımlarına yabancı kalanların adları, kötülükleri yüzünden dillere destan olmuştur.


82.Gerçek erlerin bazı huyları:

Erlik nedir ? Yavrum :Bunu iyi bil ! İlk önce gizli yerde Allah korkusudur. Kul günah işlemeden önce dilerse sevabı günahından artık olur.
Tanrı erlerinin işiyle uğraşan, zayıflara, yoksullara iyilik eder. Tanrı erleri sırasında bulunanlar darlık zamanlarında bile cömert olurlar. Oğlum : Gerçek erlerin meclisine gel ki Tanrı nimetinden nasipler bulasın. Hak erlerinin nişanını taşıyanlar düşmanın kusurlarını ağızlarına bile almazlar. Onlar düşmanlarını mahvetmek söyle dursun bilâkis halkın gamiyle hüzünlü yaşarlar.
Er olan, başına birçok cefa ve belâ gelse bile kimseden insaf beklemez. Erlik yoluna ayak basanlar, nasıl murat peşinde koşabilirler? Yavrum : Önce şu arzularını bir tarafa bırak da ondan sonra selâmet yoluna yönel.


83.Kaanat ve fakirlik:

Fakir "Fakirlik" nedir biliyor musun? Yavrum : Eğer ondan haberin yoksa sana anlatayım. Fakir, abası altında her ne kadar yoksul yaşarsa da kendini halka karşı zengin gösterir.
Aç oturur, tokluktan dem vurur, düşmanlarına bile dostluk eder. Ne kadar, zebun ve ıstıraplı olursa olsun ibadet vaktinde yine yoldaşlarından geri kalmaz. Yeis ve kederi çok, eli boştur. Fakat terazide kendini semiz gösterir. Yavrum : Kendini dervişler bölüğüne teslim et ki, nimet ıssı Tanrı seni korusun. Fakirlere sohbet ve yoldaşlık edenler cennet sarayına yabancı kalmazlar.


84.Gafletten uyanma bahsi:

Allah' ından gafil yaşama! Gafilcesine bâtıl yolundan sapma. Bu cihan ağlama yeridir. Burada gülme! İbret gözünü aç da dudağını kapa. Karınca gibi hırstan her tarafı dolaşma. Öğütçünün nasihatlarını can kulağiyle dinle. Yavrum : Öocuk değilsin bırak şu oynunu. İşinde şeytanla ortaklık etme. Günah şlerinde kötü nefes yardımcı olma. Ömrünü yaramazlıklarla telef etme.
Suç ve fenalık getiren yerlere uğrama. Hak yolunda körler gibi yürüme. Bir düşmanın var, sakın korkusuz yaşama. Direksiz dam altında oturma. Günah ve hevesler yolunda at koşturup da kendini şeytanın maskarası etme. Önünde bir yolculuk var, azık hazırla, geçen ömrünü baştanbaşa hatırla. Oğlum : (Cehennemdeki) ateş halkaları düşün de yaramaz nefsi tekmelerle yereser.
Bir kere Tanrı azabını düşün. Yanmaktan kurtulmak için halk ile iyi geçinmeye alış. Herkes için cehennem yolundan geçmek zorluğu vardır. Seni bu kadar tehlikeler beklerken zevk ve eğlencenin sırası mı? Zavallı : Önünde büyük ateş bekliyor. Cehennem ateşinden hiç korkun yok mu? Yol, sarp geçitlerle dolu, yükün ağırdır. Bu ağırlıklarını başkalarının yardımiyle taşıyamazsın. Önünde kıyamet günü var. Tanrı' dan kaçmana imkân yoktur.
Yavrum : Doğru yolu tut, mademki yolcusun, nefsinin boş heveslerinden vargeç. Kardeşim : Hakkın fermanını dinle ki, O' nun cennet ve rızasını bulasın. Tanrı buyruğundan boyun bükme ki, mahşer gününde azap çekmiyesin. Adn cennetinde yer bulabilmek için Tanrı kullarına şefkat göster. Sana Darüsselâm (Selâmet yeri) denilen cennete yer vermelerini istiyorsan, fakirlere gece gündüz yiyecek ver.
Hastanın gönlünü sevindirirsen kapısı kapalı cenneti açık görürsün. Bu öğütleri yerinegetirene, Tanrı iki âlemde rahmetini bağışlar. Fakat bu vasiyeti tutmayanlar şüphe yok ki, Tanrı' dan uzak kalırlar. Ey Tanrım : Hepimize rahmet kıl, bütün günahlarımızı yarlıga. Biz, âciz, çok günahlar işledik. Fakat senden başka kimsemiz yok.
İster yanına çağır, istersen dergâhından sür, bir kuluz, senin emir ve hükmün ne ise ona bağlı, ona razıyız. Tanrı' nın rahmeti bu öğütleri çok okuyanların ruhuna olsun.


Pendname - Feridüddin-i Attar Hazretleri (k.s.)

Yorum Yaz