İslam âlimleri, ictihad etme ehliyeti olanın ictihad etmesinin lazım
olduğunu şu meşhur hadis-i şeriften çıkarmışlardır: Peygamber
Efendimiz, bir gün sabah namazını kıldırdıktan sonra cemaate yüzünü
döndürüp “Hanginiz Yemen’e hazırlanıp gider?” diye sordu. Muaz bin
Cebel hazretleri kalkıp “Ben giderim ya Resulallah!” dedi.
Peygamberimiz “Ey Muaz! Bu vazife, senindir!” buyurdu.
Muaz bin Cebel, Kadılık, Hakimlik yapacak, halka İslamiyeti, Kur’an
okumayı öğretecek, Yemen ülkesinde tahsil edilen zekat ve sadakaları da
vazifelilerinden teslim alacaktı.
Peygamber Efendimiz, Muaz bi Cebel hazretlerini bu vazifelerle
Yemen’e gönderirken “Sana bir dava getirilip arz edildiği zaman nasıl
ve neye göre hüküm verirsin?” diye sordu.
Muaz bin Cebel “Allahın Kitabındaki hükümlere göre hüküm veririm!”
dedi.Peygamberimiz “Eğer Allahın Kitabında dayanacağın açık bir hüküm
olmazsa? Neye göre hüküm verirsin? diye sordu
Muaz bin Cebel “Resulullahın o husustaki hükümlerine Sünnetine göre
hüküm veririm!” dedi.Peygamberimiz “Eğer, Resulullahın hükümlerinde
Sünnetinde de dayanacak bir hüküm bulunmazsa, ne yaparsın?” diye sordu
Muaz bin Cebel “O zaman, ben de tereddüd etmeden kendi görüşüme göre ictihad eder, hüküm veririm!” dedi
Bunun üzerine, Peygamberimiz, elini Muaz bin Cebel’in göğsünü
sığayarak “Hamd olsun o Allah’a ki, Resulullahın Elçisini ,
Resulullahın hoşnud olacağı şeye muvaffak kıldı.” buyurdu.
Sonra şu tavsiyelerde bulundu:
“Sen, Kitap ehli olan bir kavme gidiyorsun.Onları, Allahdan başka
ilah bulunmadığına, benim de, Resulullah olduğuma şehadet getirmeğe
davet et! Eğer, bu hususta sana itaat ederlerse, kendilerine bildir ki:
Allah onlara, her gün ve gecede, beş vakit namaz farz kılmıştır.Eğer,
sana bu hususta da, itaat ederlerse, onlara bildir ki: Allah,
kendilerine, zenginlerinden alınıp fakirlerine verilecek bir zekat farz
kılmıştır. Eğer, sana bu hususta da, itaat ederlerse, sakın, mallarının
en kıymetlilerini alma! Mazlumun bedduasından sakın! Çünkü, bu dua ile
yüce Allah arasında perde yoktur! Allah için tevazu göster. Allah, seni
yükseltir. Sakın, iyice bilmedikçe, hüküm verme! Sana, müşkil, karmaşık
gelen işi ehline sor, danış, utanma! En sonra ictihad et! ” buyurdu.
Mehmet Oruç
