Ehli sünnet dışı bozuk fırkalar ve onların kitâblarını okuyanlar,
“Mezhebler ikinci asırda meydâna çıktı. Eshâb ve Tâbi’in, hangi
mezhebde idi? Mezheplere lüzum yok. Arapça bilen herkes Kur’an-ı kerimi
okuyup buna göre amel edebilir. Arapça bilmeyen de mealinden okuyup
öğrenir ” gibi sözlerle işin aslını bilmeyen cahilleri etki altına
alarak kafalarını karıştırmak istiyorlar. Mezhebin ne olduğunu bilen
bunlara güler geçer. Bunların art niyyetli olduklarını anlar.
Mezheb imâmı demek, Kur’ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerde açıkca
bildirilmiş olan din bilgilerini, Eshâb-ı kirâmdan işiterek toplıyan,
kitâba geçiren büyük âlim demekdir. Açıkca bildirilmemiş olan bilgileri
de, açık bildirilmiş olanlara benzeterek meydâna çıkarmışdır. “Hadîka”
kitâbında diyor ki; “Bilinen dört imâm zamanında, başka mezheb imâmları
da vardı. Bunların da mezhebleri vardı. Fakat, bunların mezheblerinde
olanlar azala azala bugün hiç kalmadı”.
Eshâb-ı kirâmın herbiri müctehid idi. Hepsi de, derin âlim, mezheb
imâmı idi. Herbiri kendi mezhebinde idi. Hepsi de, mezheb
imâmlarımızdan dahâ üstün, dahâ çok bilgili idi. Mezhebleri dahâ doğru,
dahâ kıymetli idi. Fakat, bunların kitâbları olmadığı için, mezhebleri
unutuldu. Dört mezhebden başkasına uymak imkânı kalmadı.
Eshâb-ı kirâm hangi mezhebde idi demek, alay kumandanı, hangi
bölüktendir? Yâhud, fizik öğretmeni, okulun hangi sınıfı öğrencisidir
demeğe benzemektedir.
Kur’ân-ı kerîmi ve hadîs-i şerîfleri anlamak için arabî bilmek
lâzım ise de, yalnız arabî bilmek kâfî değildir. Kâfî olsaydı,
Beyrutdaki arab hıristiyanların herbirinin, birer İslâm âlimi olması
lâzım gelirdi. Çünkü onların içinde Mısırdaki dinde reformculardan daha
kuvvetli arabîsi olanlar, arab lisânının mütehassısları, “Müncid”
isimli meşhur arapça lügat kitâbları yazanlar var. Bunların hiçbiri,
Kur’ân-ı kerîmi anlıyamamış, îmân etmek şerefine bile kavuşamamıştır.
Kur’ân-ı kerîm, Eshâb-ı kirâma hitâb ediyor. Onların nûrlu
kalblerine ve selîm akllarına hitâb ediyor. Kureyş lisânı ile davet
ediyor. Eshâb-ı kirâm, Resûlullahın sohbetinde yetiştikleri ve bütün
ümmetin üstünde kemâl sâhibi oldukları hâlde, Kur’ân-ı kerîmi
anlayışları ayrı ayrı oldu. Anlıyamadıkları yerler de oldu. O büyükler
böyle âciz kalınca, bizim gibi, argo dili ile arabî anlıyanların hâli
nice olur?
Mehmet Oruç
