Mezheb imâmı demek, Peygamberimizin “sallallahü aleyhi ve sellem”
Kur’ân-ı kerîmden çıkardığı ma’nâları, bilgileri, Eshâb-ı kirâmdan
işiterek toplayan, kitâba geçiren büyük âlim demekdir.
Resûlullahın, Kur’ân-ı kerîmin hepsini Eshâbına tefsîr etmiştir.
Resûlullahın Kur’ân-ı kerîme verdiği ma’nâları, açıklamalarını anlamak
istiyen, bir mezheb imâmının kitâblarını okur, bunlara uyar. Bu
kitâbları okuyup, bunlara uyan kimse, o mezhebden olur. Bu ise,
Resûlullaha ve Kur’ân-ı kerîme uymak demektir.
Eshâb-ı kirâm, Resûlullahdan işittiklerine uyardı. Kendi
talebelerinden birine uymaya, ya’nî dört mezhebden birinde olmalarına
lüzûm yoktu. Onların herbiri bütün bilgileri asıl kaynağından alıyordu.
Birbirlerine sorarak da öğreniyorlardı. Hepsi, mezheb imâmlarından dahâ
çok âlim ve dahâ yüksek müctehid idiler. Mezheb sâhibi idiler.
Şimdi ba’zı câhiller, kendilerini âlim sanıyorlar. Bid’at sâhibi
olan âlimleri taklîd ederek, Kur’ân-ı kerîmden ve hadîs-i şerîflerden
hükm çıkarmağa kalkışıyorlar. Mezheb imâmlarından birini taklîd etmeğe
ihtiyâcımız yok diyorlar. Hattâ mezheb imâmlarının ictihâd
buyurdukları, anladıkları bilgileri beğenmiyor, bunlar zamanımıza uymaz
diyorlar. Bunlar, kendilerini beğenmiş câhillerdir. Kur’ân-ı kerîme
uyduklarını sanıyorlar. Hâlbuki, nefslerine ve şeytâna uymaktadırlar.
Herkesi de Kur’ândan ve hadis-i şeriflerden ma’nâ çıkarmağa
kışkırtıyorlar. Bu ahmaklara, art niyetlilere aldanmamalıdır.
Her Müslüman, “Ehl-i sünnet” i’tikâdında olmalı ve dört mezhebden
birine uymalıdır. Dört mezhebin kolay taraflarını araşdırıp, birbirine
karışdırmağa “Telfîk” denir. Nefse ve şeytâna uyarak, telfîk yapmak
yasakdır. Ancak, ihtiyâc, zaruret olduğu zaman, bir iş için câiz olur.
Din adamı geçinen câhil kimse ile müctehid olan âlimler arasındaki
fark, yer ile gök arası gibidir. Hattâ şeytân ile melek arasındaki fark
gibidir. Fakat, gâfil, ahmak ve nefslerine bağlı olduklarından,
kendilerini âlim, kâmil sanıyorlar. Böyle din adamını şeytân aldatmış
olduğundan, müctehidleri taklîd etmek istemiyor. Böyle câhile
“Mezhebsiz” denir. Bunlar, ya nefislerinin esiri olmuş zavallı
kimselerdir ya da bazı dış mihrakların dini bozmak için kullandıkları
maşalardır.
Mehmet Oruç
